Üst Menu
Search
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in comments
Search in excerpt
Filter by Custom Post Type

Ana Menu

KONUĞUMUZ TÜRKİYE VE AVRUPA ÜLKELERİNDEKİ POLİS EĞİTİMİNİN KARŞILAŞTIRILMASI (HOLLANDA, İNGİLTERE, FRANSA VE İTALYA ÖRNEĞİ)

 

Yrd.Doç.Dr. İbrahim Yaşar KAZU*

                         İlyas ÖZGENTÜRK**

 

GİRİŞ

Eğitim, bir yandan toplum düzenini, sosyal ve kültürel değer ölçülerini bireylere benimseterek onlarda ortak davranışların oluşmasını, dolayısıyla toplumun birlik ve bütünlüğünü korunmasını ve devamını sağlar, diğer yandan da bireylerin ilerleme, gelişme ve keşfetme arzularını yönlendirir. Bu yönüyle eğitim devamlı bir süreçtir.

 

İnsanların güven ve huzur içinde mal ve can korkusu olmadan yaşayabilmeleri polisin sorumlulukları arasında yer almaktadır. Yeni bir çağın eşiğinde olan insanlık hızlı bir değişim ve gelişim içindedir. Polis görevi gereği yaşamının hemen hepsini halkın içerisinde geçirir. Halkla çok sıkı ve sürekli bir etkileşim içerisindedir. Bu yönüyle devleti ve kanunları temsil eden polis, halkın saygınlığını kazandıracak davranışlar sergilemelidir. Ayrıca adaletin yargıdan çok önce polis tarafından gerçekleştirildiği de bir gerçektir. Haklının haksızdan, suçlunun suçsuzdan ayrılması görevi ile vazifeli olan yargı organı karar verirken en büyük dayanağı polis olmaktadır. Polisin bu çok önemli görevinin bilincinde olan hatta yaptığı işin çok önemli bir hizmet olduğunu anlayan gelişmiş ülkeler, polisine tüm imkanlarını seferber etmiş, eğitimine ve modernizasyonuna önem vermeye başlamışlardır (Yılman, 2000: 34 ).

 

Devletin aynası ve yansıtıcısı kabul edilen polis ülkedeki bu sorunları dışarıya en iyi yansıtabilen bir kurumdur. Ülkenin kendisi ne ise, polisi de odur. Ülkemizdeki  polisin eğitiminin yetersizliği ve sorunları bazı gelişmiş ülkelerin polisi ile karşılaştırıldığında daha açık ortaya çıkar. Örneğin, Japon polisinin suç sanıkları hakkında yaptığı tahkikatların % 97’si mahkemelerde mahkumiyetle sonuçlanırken, ülkemiz de ise bu oran, ancak % 53 dolayındadır. Ülkemizde polisin suç aydınlatma oranı % 80 olmasına rağmen, bunların gerekli ve yeterli şekilde sorgulanamaması nedeniyle mahkumiyet oranı oldukça düşüktür. Bu durum, Japon polisinin ülkemiz polisine göre daha verimli olduğunu ve iyi eğitildiğini göstermektedir(Fındıklı, 2000: 18).

           

Türk polis teşkilatının daha da geliştirilmesiyle birlikte etkili, süratli ve kaliteli hizmet verebilmesi bakımından halkın polisten beklentilerini de içine alan bir bütünlük içerisinde değerlendirilmesi ve yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Güvenlik hizmetleri ve polise ilişkin olarak üzerinde çalışması gereken en önemli üç husus; polisin eğitimi ve sürekliliğipolisin uzmanlaştırılması ve branşlaştırılması ile polisin rütbe, terfi ve nakillerinin objektif ve uygulanabilir kurallara bağlanması konularıdır (Sönmez, 2003: 3).

           

Türk polisi doğrudan vatandaşa güvenlik hizmeti sunan bir güvenlik birimi olarak 21. yüzyılın polisi vizyonunu gerçekleştirebilmek için; bilgi çağında ve bilgi toplumunda nerede olduğunu tespit ederek, poliste bilgi çağının gerektirdiği değişimin nasıl gerçekleştireceği, nasıl bilgi polisi olabileceği ve de tüm bunların sonucunda vizyonunu nasıl değiştirebileceği ve geliştirebileceği üzerinde görüş geliştirmeye çalışmak zorundadır. Bu da ancak çağdaş eğitimle olur.

 

Türkiye’de Mevcut Polis Eğitimi

                Polis eğitimi, polisin mesleki bilgi,  görgü ve kültürünü arttırmak ve ileriye bakışını geliştirme çabasıdır. İnsan haklarının evrensel bir nitelik ve duyarlılık  kazandığı çağımızda polis eğitimi ayrı bir önem kazanmıştır . Demokratik ülkelerdeki polis eğitiminin felsefesi ve eğitimde üzerinde durdukları kavramlar giderek değişmekte ve gelişmektedir. Güvenlik uygulamalarında  “demokratik  olma” , “hizmet yaklaşımı” ,  “profesyonellik” ve “meslek etiği” gibi kavramlar giderek daha fazla işlenmeye başlamıştır. Polis eğitiminde amaç, aday öğrencilere sadece polislik mesleği ile ilgili bilgi ve becerileri kazandırmak değil, kendisinin de  üniformalı  bir vatandaş  olduğunun ve içinde çıktığı toplumun  bir ferdi olarak, insan haklarına saygılı olması gerektiğinin bilincine vardırılmasıdır (Fındıklı,  2000: 17).

 

Polis Akademisi; 25.04.2001 gün ve 4652 sayılı kanunla Emniyet Teşkilatının amir, memur ve yönetici ihtiyacını karşılamak, ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim-öğretim yapmak, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak üzere bilimsel özerkliğe sahip ve bünyesinde fakülte, enstitü ve polis meslek yüksek okulları bulunan bir yüksek öğretim kurumu olarak kurulmuştur. Bu kanunla daha önce de Polis Akademisi adı ile faaliyet gösteren Yüksek Öğrenim Kurumu YÖK Yasası ile uyumlu hale getirilmiş, bünyesinde Güvenlik Bilimleri Fakültesi ve Polis Meslek Yüksek Okullarını toplamıştır. Polis eğitiminin bilimsel esaslar çerçevesinde ulusal ve uluslararası alandaki değişmeleri takip edebilmesi, ve uzman personel yetiştirilmesi amacıyla bünyesinde yüksek lisans ve doktora eğitimi veren enstitüler kurulmuştur.

 

Güvenlik Bilimleri  Fakültesi; Polis Akademisine bağlı bir fakültedir. Lisans düzeyinde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler bağlanabilen yüksek öğretim  kurumudur. Sınıf geçme esasına göre dört yıllık  bir lisans programıdır. Ders programları ilk üç sınıfta polislik mesleği için gerekli genel bilgileri, son sınıfta  ihtisas bölümleri için  özel bilgileri kapsayacak  biçimde düzenlenir. Teşkilatın orta kademe amir ihtiyacını karşılar. Fakülteden mezun olan adaylar,  mesleğe  komiser yardımcısı rütbesi ile başlar.

 

Polis Meslek Yüksekokulları; İlk polis okullarının hizmet vermeye başladığı 1900 yılların başından günümüze kadar polis yetiştirmek üzere ülkemizin çeşitli illerinde kurulan, zamanın imkanları ölçüsünde 3 ile 9 ay süreli eğitim veren polis okullarında yetişen polislerin özellikle toplumsal olaylara müdahale konularında yetersiz oluşları, gereksiz ve sınırını aşan kuvvet kullanmaları kamuoyu tarafından eleştirilmekte idi. Türkiye şartlarında polislik mesleğinin gerektirdiği bilgili  ve becerilerin kazandırılmaya çalışıldığı polis temel eğitiminin süresinin daha uzun olması gerektiği, ayrıca insan hakları, toplum psikolojisi gibi derslerin de bu eğitimler sırasında verilmesi gerektiği fikri uzman eğitimciler tarafından da desteklenerek polis okulları kaldırılarak, yerine iki yıl eğitim veren polis meslek yüksekokulları kurulmuştur            (Dursun ve Ürk, 2000: 33 ).

 

Polis memuru olabilmek için Polis Akademisine bağlı Polis Meslek Yüksek Okullarında ön lisans eğitim şartı getirilmiştir. Bu nedenle daha önce polis okulu olarak hizmet veren 25 okul Polis Akademisi bünyesinde Polis Meslek Yüksekokulu olarak yeniden yapılandırılmıştır. Polis meslek yüksekokullarında eğitim-öğretim, parasız yatılı ve resmi üniformalı olarak yapılmakta olup, öğrencilerin gıda, barınma ve sağlık ile diğer istihkakları devletimizce karşılanmaktadır.

 

Programlar; sınıf, laboratuar ve uygulama çalışmaları ile öğrencilere inceleme gezileri yaptırmak suretiyle  gerçekleştirilir. Öğretim elemanları her yıl uygulamalı çalışma  programı hazırlar ve bu program Eğitim Öğretim Kurulu tarafından onaylanır. Uygulama çalışmaları;  öğretim elemanlarının gözetiminde sınıf, laboratuar, ilgili birim, örnek karakol veya özel dershanede yaptırılır ve uygulamalar öğrenciye açıklanır. Yüksekokullarda  öğretim süresi sınıf geçme esası ile iki öğretim  esası ile iki öğretim yılıdır. Bu süre içerisinde  öğrenimlerini tamamlayamayanlara bir öğretim yılı ek süre tanınır. Her öğretim yılı iki dönem, her dönem ise en az 14 haftadan oluşur. Dönemler arasında 2 haftalık sömestr izin verilir.  Öğretime başlama tarihinden önce birinci sınıf öğrencilerine en az 15 gün süreyle intibak eğitimi yaptırılır. İntibak eğitimi, eğitim ve öğretim süresi dışında değerlendirilir.

 

Polisin mesleki eğitiminde önemli olan, toplumun güvenlik ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla güvenlik hizmetlerine ilişkin bilgi, beceri ve pratik uygulama yetenekleri kazandırmak suretiyle personelde fiziksel, duygusal, sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmelerin sağlanması sürecinin devamlılığıdır. Hizmet içi eğitim her meslek için geçerlidir. Emniyet Teşkilatı personelin çağın gelişme ve değişmelerine adapte olarak, hukuk devleti ilkelerine bağlı, insan haklarına saygılı, polis-halk ilişkilerinde güçlü, bilgi ve becerilerin sürekli yenileyen bilgili ve kültürlü bireylerden oluşması için etkin ve verimli hizmet içi faaliyetleri belirli periyodik aralıklarla gerçekleştirilmektedir. Polislerin hizmet içi eğitimlerine tabi tutulmaları sayesinde, hizmetteki personelin meslekteki olgunlaşmaları ve nitelikleri arttırılmakta, böylece çağın gereklerine uygun, bilgi toplumunda  daha iyi hizmet veren, moral gücü yüksek bir çalışma statüsüne kavuşturulmaları beklenmektedir. Bu amaçla Emniyet Genel Müdürlüğü  Eğitim Daire Başkanlığının belirlediği program çerçevesinde Merkez ve İlçe teşkilatında hizmet içi eğitim faaliyetleri yapılmaktadır. Ancak bu program çerçevesinde öngörülen derslerin personele verilmesi hususunda, eğitici personelin genelde daha önceden hizmet içi eğitimden geçirilmemeleri ve fiziki ortamın yetersizliği vb. nedenler hizmet içi eğitim faaliyetlerindeki verimliliği azaltmaktadır (Kazu ve Gümüş, 2000: 183 ).

 

AVRUPA’DA POLİS EĞİTİMİ

Bu çalışmaya konu olan   Hollanda, İngiltere, Fransa ve İtalya’daki polis eğitimi 1990’lı yıllardan itibaren Türk polis eğitimine örnek olarak alınmaya başlamıştır. Özellikle 1988 yılında İngiltere’ye Yüksek Lisans ve Doktora çalışmasına gönderilen personelin geri dönerek Akademi’de göreve başlamasından sonra Anglo-Sakson polis eğitimi konusunda bir çok eser sunmuşlardır. Bu nedenle bu çalışmaya yukarıda sayılan dört büyük Avrupa devleti örnek alınmıştır.

 

Hollanda’da Polis Eğitimi

Hollanda Polis Teşkilatı’nda 1980’li yılların sonunda başlatılan re-organizasyon çalışmaları, uzun vadeli değişim programları 1990’lı yılların başında tamamlanmıştır. Söz konusu yeniden yapılanma sürecinin en önemli bölümlerinden biri eğitim alanında olmuştur. Eğitim kurumlarının teşkilatlanmasından, eğitimin temel anlayışının tespit edilmesine kadar olan tüm aşamalar başta üniversiteler olmak üzere, emniyet teşkilatının birimlerinin ortak çalışmaları ile oluşturulmuştur. Hollanda polis teşkilatında eğitim faaliyetleri Ulusal Polis Seçme ve Eğitim Daire Başkanlığınca yürütülmektedir. Bu kurum polis teşkilatına polis adaylarının seçimi, kurum içinde personel seçimi her çeşit ve düzeyde eğitim ile danışmanlık hizmetlerini yürütmektedir.

Ulusal Polis Seçme ve Eğitim Daire Başkanlığı;

Polis okulları; polis memuru adaylarına mesleki temel eğitim veren,

Polis Akademisi; amir adaylarına mesleki temel eğitim veren,

Polis Seçme Merkezi; polis adaylarının seçimini gerçekleştiren,

Polis Bilimleri Merkezi; ihtiyaç duyulan her alanda bilimsel çalışma yapan ve eğitim sistemini yenileyen,

Polis Yöneticiliği Eğitim Enstitüsü; amir ve memurlara her düzeyde yönetim eğitimi veren ve yükselmenin standartlarını belirleyen, birimlerden oluşmaktadır.

 

Polis adaylığına müracaat il emniyet müdürlüklerine yapılmaktadır. Müracaatını  yapan  polis aday adayı mezuniyetini takip eden ilk üç yıl süresince müracaat ettiği il emniyet müdürlüğü emrinde görev yapmayı kabul etmektedir. İl emniyet müdürlükleri  ön elemeden geçirdikleri adayları Ulusal Polis Seçme Merkezi’ne sevk etmektedir. Seçme merkezi adaylar arasından belirlenen nitelikleri taşıyıp taşımadıklarını tespit etmektedir. Testler değişik aşamalardan oluşmaktadır. Her aşama uzman polisler ve psikologlar tarafından gerçekleştirilmekte, bir aşamaya geçemeyen aday, bir sonraki aşamaya çağrılmamaktadır.  Seçme merkezi 12 ay boyunca faaliyet göstermekte, bir adayın testleri birkaç ayda tamamlanmaktadır (Özgüler, 2001:99).

 

Polis Okulu Eğitimi; Polis Okullarının idari teşkilatlandırılmasında olabildiğince  yatay teşkilatlanma esas alınmış, yardımcılık makamlarına mümkün olduğu kadar yer verilmemiştir. Yetki ve sorumluluklar görev tanımlarına göre dağıtılmıştır. Katı merkeziyetçi yapıdan vazgeçilmiş, yetkililer görev alanları ile ilgili konularda tam anlamda  yetkilendirilmişlerdir. Örneğin bir öğrencinin ders veya disiplin nedeni ile ilişiğinin kesilmesi, sınıf komiserinin teklifi ve okul müdürünün onayı ile kesinleşmektedir.

           

Hollanda polisinin mesleki davranış standartlarının kazandırılmasıdır.  Buna göre polis okullarının amacı eleştiren, düşünen, bildiklerini uygulayabilen, meslektaşları ile uyumlu bir şekilde çalışabilen, sorumluluk almasını bilen ve bu konuda istekli olan, iletişim yeteneği gelişmiş emniyet teşkilatı mensuplarının yetiştirilmesidir. Eğitim programları  emniyet müdürlüklerinden, daire başkanlığından, savcılık bürosundan görevlendirilen uzman kişilerce hazırlanır.  Derslerin % 10’u adayın bağlı bulunduğu emniyet müdürlüğünce belirlenir.

 

Okulun girişinden itibaren sivil bir eğitim kurumunun veya özel bir şirketin tesisleri atmosferi hakimdir. Amaç polisin halkın içinde bulunduğu şartlardan, farklı bir ortamın yaratılmaması ve arada bir anlayış farkının olmamasıdır. Okulun kütüphanesi öğrenci ve öğretmen gazinoları, dershaneleri, spor salonları, atış poligonu, bilgisayar odaları, uygulamalı eğitim binası oldukça moderndir. Uygulamalı eğitim binası gerçek hayat ortamlarının sağlanarak, öğrencilerin öğrendiklerini uygulayabildikleri bir eğitim binasıdır. İki yanında ev, banka, market, bar ve karakol’un bulunduğu bir sokak olarak inşa edilen bir eğitim binası Hollanda mimarisini ve hayat tarzını yansıtır. Tamamen kapalı bir ortam olduğundan, gündüz iken karanlık ve gece iken aydınlık yapılabilen, evde her türlü ev eşyalarının bulunduğu, markette gerçek ürünlerin sergilendiği, sokakta lambaların, asfaltın, trafik işaretlerinin olduğu bir ortamdır. Amaç, gerçek hayatta olan veya olabilecek olayların yine gerçeğe en yakın şekilde canlandırılabileceği bir mekanın hazırlanmasıdır. En önemli husus öğrencinin rolünü oynarken çok fazla şeyi hayal etmesine gerek bırakmayacak şekilde, ortamın mümkün olduğunca gerçeğe yakın dizayn edilebilmesi ve böylece öğrencinin öğrendiklerini tam olarak uygulamasının sağlanmış olmasıdır. Spor salonu klasik basketbol veya voleybol sahası değil, fiziki kondisyon ve mesleki yakın savunma derslerinin verilebileceği şekilde düzenlenmiştir. Atış poligonu senaryolu atış eğitimlerine imkan verecek hareketli hedef sistemi ile diğer sistemlerin tamamı, bilgisayar destekli olarak düzenlenmiştir (Özgüler, 2000: 100).

 

Ders kitapları  modüller halinde hazırlanmıştır. Öğrenci ve öğretmen kitapları farklıdır. Kitaplarda öğrencilere bilgiler direkt olarak verilmemekte, örnek problem ve senaryolar verilmek suretiyle öğrenci konuya hazırlanmaktadır. Polis okullarında uygulanan modüler eğitim sistemi, mesleğin uygulamadaki ihtiyaçlarının olabildiğince  karşılanabilmesi  amacıyla geliştirilmiştir. Meslek analizlerinden sonra, 12 başlık altında toplanmış ve her konu bir modül (dönem) içinde işlenmiştir. Her modülde mesleğin bir bölümü, her yönü ile ele alınmakta ve bitirilmektedir.

 

Okul Süresi; mesleğin belirlenen standartlarına göre bir polis memurunun ilk üç yılı içindeki görevlerini yapması sırasında göstermesi gereken, davranışların her birinin kazandırılması için gerekli olan sürelerin toplamına eşittir. Bu süre 2 ay okul  + 10 gün staj  + 6 ay okul + 2 ay staj  + 6 ay okul + 2 ay staj  =  18 ay olarak belirlenmiştir. Öğrenciler okula başladıktan 2 ay sonra, 2 hafta süreli ilk staj eğitimini almaktadırlar. Bu eğitimde öğrenciler silahsız ve yetkisiz  olarak rehber polis memurlarının gözetiminde  çeşitli görevlere gitmekte ve izleme yapmaktadırlar. Bu staj sırasında  öğrencilerin olaylara müdahale etmelerine müsaade edilmemekte, sadece üniformaya ve mesleğe alışmaları amaçlanmaktadır. 2 ay süreli ikinci dönem staj eğitimi 6 aylık eğitimini tamamlamış öğrencilere verilmektedir. Üçüncü dönem staj eğitimi ise tüm eğitimin son döneminde verilmektedir. Bu eğitimin sonunda başarılı olan öğrenciler diplomalarını almaya hak kazanmaktadır. Staj eğitimleri, polis mesleki temel eğitiminin en önemli bölümlerindendir. Rehber polis memurlarının gözetiminde yapılan staj eğitimi için karakollarda özel pedagojik eğitimli eğitim amirleri  bulunmaktadır.  Rehber polis memurları her görev dönüşü öğrencilerin performanslarını değerlendirmekte, yaptıkları hataları grup içinde tartışmaktadır.  Öğrenci takip cetvelinde bulunan hırsızlık, trafik kazası  gibi polisiye olaylara en az bir kere her öğrencinin katılımı sağlanmakta ve tüm konularda tecrübe sahibi olması amaçlanmaktadır.

 

İngiltere’de Polisinin Eğitimi

İngiltere’de polisliğe giriş oldukça uzun, karmaşık ve çetin bir süreçtir. Personel politikasının genel  bir özelliği olarak, polis alımında çok dikkatli ve titiz davranılmaktadır. Değerlendirme jürileri, polisliğe başvuranlarda diğer kamu kuruluşlarından farklı olarak daha başka nitelikler aramaktadırlar. İngiltere’de polislik fiziksel bakımdan olduğu gibi, bilimsel ve nitelik yönünden de güçlü olmayı gerektirmektedir. Polisliğe girmek için gerekli nitelikleri taşıyanlar, ülkedeki 43 polis kuruluşundan herhangi birine başvurabilirler. Merkezi  bir polis gücü olmadığından polisliğe müracaat için, kesin bir merkezi program da yoktur. Her polis kuruluşu kendi bölgesinde  elemanını kendisi seçip almaktadır.

 

Bütün polis kuruluşları  polis adaylarını ingilizce ve matematikten yazılı sınava tabii tutarlar. Giriş sınavı kişinin düşünme yeteneği, anlama ve kavrama kabiliyeti  ifade ve muhakeme gücü imtihan edilir. Polisliğe girişte ikinci  önemli  aşama mülakat sınavıdır.  Polis Adaylarını Değerlendirme ve Seçme Komisyonu  uzman eğitimcilerden, psikologlardan oluşmaktadır.  Adayların  dış görünüş, kişisel denetim, insanlarla iletişim kurabilme, kendine güven, temsil yeteneği, konuşma yeteneği  yönünden değerlendirir.

 

İngiltere’deki polis adaylarının hem yurttaşlara, hem de kendi meslektaşlarına karşı iyi davranmalarını sağlayacak bir eğitim verilmesine özen gösterilmektedir. Polis uzun yıllar, hep kanunla eş anlamda düşünülmüş ve hemen tüm polis eğitiminin amacı polisi, kanun, hukuki deneyim ve bilgilerle donatmak olmuştur. Ancak son yıllar da bu eğitim yönetiminden vazgeçilmiştir. Bundan da amaç, polisin bilgilerini daha genişletmek, çeşitlendirmek, onlara hukuki bilgiler yanında, işletme ve yönetim alanında yeni  ufuklar ve görüşler kazandırmaktır. Bu ülkede polisin birinci görevi suçu önlemektir. Suçlunun yakalanması daha sonra gelmektedir.

 

Bütün polis adayları önceki eğitimlerine bakılmaksızın iki yıllık bir deneme eğitimine alınırlar. Bir polis adayının, iyi bir polis olup olamayacağı  bu iki yıllık deneme  sırasında göstereceği başarı ve yeteneğe bağlıdır. Polis eğitim merkezlerinde verilen teorik dersler çok yönlü olup, tamamen polis örgütünün ihtiyaçları  göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Büyük ölçüde insan gücüne dayanan ve silah taşımayan İngiliz polisi için fiziki eğitimde son derece önemlidir. Polisler, disiplinli bir kurum olarak, spor olaylarında veya barışçıl gösterilerde kalabalıklarını nasıl kontrol edebileceklerini,  asi ve düşmanca durumlarla karşı karşıya geldiklerinde nasıl hareket edeceklerini öğrenmek zorundadırlar. Büyük bir çapta kalabalığın  az sayıda polis gücü ile nasıl dağıtılabileceği konuları teorik olarak verildiği gibi bunun uygulaması da yaptırılmaktadır.

 

Polis adayları, eğitim yerlerinde aldıkları bu bilgilerin deneme ve uygulamasını yapmak üzere polis karakollarına gönderilir. Buralarda gerçek işlemleri, vardiyaların nasıl çalıştıklarını, çeşitli faaliyetlerin nerede ve nasıl yapıldığını, birlikte çalışacakları meslektaşlarını öğrenirler. Bu iki yıllık sürede polis adayı sırasıyla şu teorik ve uygulamalı eğitim aşamalarından geçirilir.

  • Polis eğitim merkezinde bir haftalık  hazırlama kursu
  • Polis bölge eğitim merkezinde 13 hafta süreli ön eğitim
  • Polis eğitim merkezinde bir haftalık yerel prosedür kursu
  • Polis hizmetinin çeşitli birimlerinde bir haftalık çalışma (Kriminal Araştırma, Trafik, Teleks, Telsiz, Haberleşme, vs.)
  • Tecrübeli devriye memurları ile dört hafta birlikte çalışma
  • Motorlu devriyelerde gözlemci olarak 3 hafta süre ile devriye nöbetleri
  • İki haftalık karakol görevi
  • Polis eğitim merkezinde dört haftalık teorik eğitim
  • Şuç önlemede uzman görevli personelle bir hafta birlikte uygulamalı çalışma
  • Sekiz haftalık devriye görevi
  • Trafik bürosunda bir haftalık çalışma
  • Dört hafta kriminal araştırma bölümüne çalışma
  • Yirmi dört hafta süre ile devriye görevi

 

Polis Okulundaki eğitim sırasında adaylar  sık sık  staj eğitimi yapmaktadırlar. Bu hususta hukuki düzenlemeler mevcuttur. Polis adayları, deneyimli ve kıdemli bir polis memuru ile birlikte devriye görevine çıkarılır. Deneme eğitimi süresince, bir polis adayı her üç ayda bir neyi, nasıl yaptığını ve kendi gelişmelerini düzenli olarak yazılı rapor halinde, denetiminde çalıştığı amirine bildirir. Diğer taraftan, adayın bağlı bulunduğu komiser yardımcısı da, polis adayının devriye görevini, mahkemedeki performansını, kararlarındaki tutarlılık derecesini, yakalamalardaki başarısını ve rapor yazma yeteneğini devamlı gizlemekte ve yazılı rapor tutmaktadır. Daha sonra bu raporlar, bir emniyet amiri ve emniyet müdürü tarafından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir.

 

Staj eğitimini başarıyla bitirip üç yıl başarılı fiili polis hizmeti yapanlar, polis yüksek eğitimi yani terfi etmek için başvuru yapmaya hak kazanırlar. Yüksek eğitim yapmak bütün polislere açıktır. Ancak, İngiltere’de polis yüksek eğitimi, diğer ülkelerden farklıdır. Üniversitelerde olduğu gibi, bir kimsenin polis yüksek eğitimi veren kurumlara  doğrudan girebilmesi söz konusu değildir. Bu ülkede polis yüksek eğitim yapabilmek, belli bir süre polis  hizmeti yapmayı ve belli bir performans göstermeyi gerektirmektedir. Bu durumda olan herkese yüksek eğitim veya mesleki kariyer yapma yolu açık olup, herhangi bir sınırlama söz konusu değildir. Ancak daha öncede belirtildiği gibi, polis yüksek eğitimi veya mesleki kariyer yapabilme tamamen kişisel yetenek veya liyakat’a bağlıdır. Polis hizmetlerinde yetenekli olduğunu kanıtlayanlar, yüksek eğitim için seçilmektedirler.

 

Kıdemli Üst  Yönetici Kursların amacı, polis hizmetinde en üst yönetim makamlarına getirilecek polis müdürü veya yardımcılarını bu makamların gerektirdiği bilgi ve yeteneklere donatılmalarıdır. Kurs, bir taraftan bir polis örgütünde üst yönetim biriminin işlevlerine ağırlık verirken, bir taraftan da, emniyet müdürlerinin taşıması gereken, nitelik ve sorumluluklar üzerinde durmaktadır. Bir başka deyişle, üst yöneticilerin geniş çaplı düşünmelerini, taktiklerden çok stratejiyi, ayrıntıdan çok politika ve fikir üretmeyi, çözümü  yenilik  gerektiren sorunlara alışılagelen karşılıkların yerine, yeni çözüm yolları bulmalarını sağlamaktır.

 

Çağımızda bilimsel ve teknolojik gelişmelere paralel olarak suç türleri artmakta ve yeni suç türleri ortaya çıkmaktadır. Bu yeni suç türleri ile başa çıkabilmek için en büyük polis uzmanlık birimi  kısaca “CID” olarak gösterilen suç araştırma dairesi bulunmaktadır. Yolsuzluk, soygun, hırsızlık, dolandırıcılık, seksüel suçlar, saldırı, yaralama ve öldürme gibi polisiye suçların araştırılması, suçluların yakalanması ve bu suçların önlenmesi ile ilgili önlemleri araştırmakla  bu kurum görevlidir.

 

Fransa’da  Polis Eğitimi

Ulusal Polis Yüksek Okulu; Teşkilata emniyet müdürü yetiştirir. 4 yıllık üniversite mezunu olan siviller  ve orta kademe amirlerden 10 yıl çalışmış ve sınavda başarılı olanlar bu kuruma alınır.  Öğrenim süresi iki yıldır(1 yıl teorik eğitim + 1 yıl staj). Okulda eğitici olarak; Sivil üniversitelerden gelen öğretim elemanları, araştırmacılar, meslekten emniyet müdürü akademisyenler, meslekten uzmanlar, dış polis müdürlüklerinden atölye çalışmaları için nitelikli emniyet müdürleri, orta kademe veya polis memurlarından uygulamalı dersle hocaları görev alır Derslerde şematik modüller esastır. Her şematik modülün, uygulamalı atölye çalışması yapılır. Hocaları dış kadrolardan tecrübeli emniyet müdürleridir. Ders ve konuyu tamamlayıcı konferans, kurum ziyareti, kısa sunumlar tertip edilir. Ders ve konuya göre staj programı hazırlanır. Staj programı rapor haline getirilir, rapor eğitim yılı sonunda not olarak değerlendirilir. Okul mezunları aynı süre içinde Lyon  Üniversitesi Hukuk Fakültesinde mastır programını tamamlar ve tez verirler.

 

Orta Kademe Amirler Okulu; Teşkilata orta kademe amir yetiştirir.  İki yıllık eğitim süresini kapsar (1 yıl teorik + 1 yıl staj).  Öğrenci kaynağı; 2 yıllık üniversite mezunu olan siviller  ve teşkilatta polis memuru olarak 5 yıl hizmet vermiş ve sınavda başarılı olanlar bu kuruma alınır. Okulda eğitici olarak; Sivil üniversitelerden gelen öğretim elemanları, araştırmacılar, meslekten emniyet müdürü akademisyenler, meslekten uzmanlar, dış polis müdürlüklerinden atölye çalışmaları için nitelikli emniyet müdürleri, orta kademe veya polis memurlarından uygulamalı dersle hocaları görev alır.

 

Polis Okulları; Fransa’da ülkenin çeşitli bölgelerine dağılmış toplam 20 polis okulu bulunmaktadır. Okullarda büyüklüğüne göre 200 ile 800 adasında öğrenci eğitim görmektedir. Bu okullarda mesleki temel eğitim verilmektedir. Eğitim süresi 2 (1 yıl teorik + 1 yıl staj) yıldır (Akkaya, 2003; 9 ).

 

 İtalya’da Polis Eğitimi

Polisinin eğitiminden İçişleri Bakanlığı’na bağlı Merkezi (Genel) Müdürlük sorumludur. Merkezi Müdürlük bünyesinde aday polislerin yetiştirilmesi ve hizmet içi kurslarının düzenlenmesi amacıyla üç ayrı birim kurulmuştur. Bunlar ;

 

Çalışma ve Program Bürosu; Öğretim programlarının hazırlanmasından ve geliştirilmesinden, eğitim materyal, ders kitap ve kurs notlarının hazırlanmasından sorumludur.

 

Okul Hizmetleri Bürosu; Ülke genelindeki tüm polis Enstitülerinin (polis okullarının) ve hizmet içi kurslarının faaliyetlerinin yürütülmesinden ve denetlenmesinden okulların idari organizesinden, yönetilmesinden, idari ve eğitici personel temin edilmesinden, programların uygulanmasından sorumludur.

 

Kurs Hizmetleri Bürosu; Polis adaylarının temel eğitim kurslarını, polis memurlarının ve idaricilerinin hizmet içi eğitim kurslarını düzenlemekle sorumludur.

 

Polis Enstitülerinde(polis okullarında) Eğitim; Ülkenin çeşitli bölgelerinde faaliyet gösteren toplam 28 polis enstitüsünde (Polis Okulunda) temel polis eğitimi, yüksek polis eğitimi ve hizmet içi kursları verilmektedir. Bu okulların sadece 13 tanesinde polis adaylarına temel polis eğitimi diğer 12 okulda yüksek polis eğitim ve branş eğitimi yapılmaktadır ( Sönmez, 2003: 9 ).

 

Eğitici Personel; Okulda eğitim faaliyetlerinde görev alan personel polis teşkilatının çeşitli birimlerinde çalışan nitelikli personel arasından, alanlarında uzman, eğitime gönüllü olanlardan seçilmektedir.

 

İdareci Personel; Okulun idari personeli resmi ve sivil görevlilerden oluşmaktadır. Üst düzey yöneticileri resmi polislerden, lojistik ve destek hizmetleri sivillerden oluşmaktadır.

 

Temel Polis Eğitimi; İki farklı kaynaktan gelen adaylar için farklı sürelerde ve programlarda yapılmaktadır. Her İtalyan vatandaşı askerlik görevini yapmak zorundadır. İsteyen vatandaşlar bu zorunlu askerlik hizmetini çeşitli kamu kuruluşlarında da yapabilmektedir. Askerlik hizmetini polis olarak yapmak isteyenler kısa süreli bir eğitime alınmakta ve eğitim sonunda askerlik hizmetini tamamlamaktadırlar. Askerlik hizmeti sonunda polis olarak kalmak isteyenler 4 aylık bir ikinci eğitimden sonra polis olabilmektedirler               (Sönmez, 2003: 9 ).

 

Özel Branş Eğitimi; Daha önce temel polis eğitimi almış olan polis memur ve amirleri 12 ayrı polis okullunda  trafik polisi, demiryolu polisi, posta ve haberleşme güvenliği polisi, sınır koruma ve göçmen hizmetleri polisi, hava alanları güvenliği polisi gibi branşlara ayrılarak bu branşlarda özel eğitim almaktalar.

 

Hizmet İçi ve Özel kurslar; polis teşkilatında görev yapmakta olan polis memur ve amirleri aynı okullarda rehine kurtarma, atış eğitimciliği, personel güvenliği, önemli kişileri koruma, su altı dalış, köpek yetiştirme eğiticiliği gibi branşlarda hizmeti içi kursları almaktadırlar.

 

Türkiye’de Ve Avrupa’da Polis Eğitiminin Karşılaştırılması

Adaylarda Aranan Nitelikler Açısından; Türkiye’de polis olabilmek için en az lise mezunu olmak, üniversite sınavından belirli bir taban puan almak gerekmektedir. Hollanda ve İtalya’da buna benzer şartlar olmakla beraber İngiltere’de okur-yazar olmak yeterlidir.

Yazılı Sınav Açısından; Hem Türkiye’de hem de dört Avrupa ülkesinde Polisliğe girişte yazılı sınav vardır. İngiltere’de ilkokul mezunu ile üniversite mezunu aynı sınava tabi tutulmaktadır.

 

Mülakat Sınavı Açısından; Türkiye’de mülakat sınavı olmakla beraber , bu sınavlar yılın sadece belirli bir ayında, on gün gibi kısa bir süre görev yapmaktadır. Bu süre zarfında bir aday sadece bir kez komisyon önüne çıkmakta, bir adaya bir ya da iki dakika zaman ayrılabilmekte, adaylar yeterli psikolojik testlerden geçirilememekte, geçmişlerindeki yaşantılarındaki olumsuzluklar tespit edilememektedir. Hollanda’da bu mülakat komisyonlarında uzman psikologlar görev yapmakta ve komisyonlar yılın on iki ayı adayları mülakat yapmaktadır.

 

Eğitim Süresi Açısından; Türkiye’de ve Avrupa’da  polis memuru yetiştirmek için kurulmuş olan polis okullarındaki süre en az bir, en çok iki yıldır. Süreler bir birlerine yakın olmakla beraber, Türkiye’deki eğitim süresinin % 95’i ne yakını okulda teorik eğitim ile geçmekte iken Avrupa’da bu oran % 60 okulda teorik, % 40 staj eğitiminde uygulamalı eğitimde geçmektedir.

 

Program Açısından; Türkiye’de polis eğitiminde uygulanan programlar daha çok bilgiye dayanan, öğretmen merkezli, teorik ağırlıklı programlar olup, uygulama boyutu çok azdır. Avrupa’da uygulanan eğitim programları, uygulama ağırlıklı, polis adaylarının mesleki bilgisi kadar becerilerinin de geliştirilmesi amaçlı, adayların sorgulayarak öğrenmelerini amaçlayan, bunların yanında karar verme, problem çözme gibi kişisel becerileri arttırıcı mahiyettedir.

 

Fiziki Mekan ve Ders Araç Gereci Açısından; Türkiye’deki polis okullarının çoğunda dershaneler, uygulamalı dershaneler, spor kompleksleri, sosyal tesisler, atış poligonları, yatakhaneler, yemekhaneler yeterli ve Avrupa standartlarında değildir. Özellikle uygulamalı dersler için gerekli olan ders araç ve gereçleri son derece yetersizdir. Avrupa’da polis eğitimi için polis okulları özel olarak yapılmakta, dershaneler, uygulamalı dershaneler, laboratuarlar özel kameralı sistemlerle, öğrencilerin rahatça tartışabileceği şekilde donatılmıştır. Özellikle Hollanda’da uygulamalı eğitim için büyük kompleksler yapılmıştır.

 

Eğitici Personel Açısından; Türkiye’de polis okullarında eğitici personel son derece yetersiz olup; derslere okulda görev yapan idareci personel girmektedir. Ayrıca yaratıcı drama gibi dersler için eğitici personel bulunmamaktadır. Avrupa’da okullarda sivillerden  ve alanında uzman polislerden oluşun eğitim görevlileri bulunmaktadır. Ayrıca yaratıcı drama ve uygulamalı eğitimlerde yardımcı olmaları için drama hocaları ve profesyonel tiyatro sanatçıları görev yapmaktadır.

 

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

            Türk polisi 21.yüzyılın bilgi polisi olma yolunda eğitim adına gerçekten  ciddi adımlar atmaktadır. Devletin polisi olmak yerine halkın polisi, bir hukukçu olmak yerine sosyolog olmaya çabalamaktadır. Halkın ilgi ve desteğini kazanmanın gerekliliğine inanmaktadır. Bütün bunları gerçekleştirmenin tek yolu eğitimden geçmektedir. Günümüzde Avrupa’ya entegre olabilmenin tek yolu çağdaş güvenlik politikaları üretmek, iyi yetişmiş, mesleki bilgi ve beceriye sahip polisler yetiştirmektir. İki yıl süreli eğitim veren polis meslek yüksek okullarına dönüştürmüş fakat halen alt yapı ve eğitim programları sorununu çözememiştir. Bu eksiklikler giderilmeden de polis meslek yüksek okulları amaçlarına ulaşamayacaktır.

            Polis meslek yüksek okullarından beklenen kaliteli eğitimin gerçekleştirilebilmesi için aşağıdaki eksiklikler acilen giderilmelidir.

  • Adaylar mesleğe girmeden önce içinde uzman psikologların da görev yaptığı, yılın 12 ayı görev yapacak olan merkezi mülakat komisyonlarında, psikolojik, anlama, kavrama, ifade edebilme testlerin tabi tutulmalıdırlar
  • Polis meslek yüksek okulları eğitim programları tekrar gözden geçirilmeli, teori ağırlıklı programlar uygulama ağırlıklı hale getirilmelidir. Öğretmen merkezli olmaktan kurtarılıp, öğrenci merkezli hale getirilmelidir.Bilgi ağırlıklı olmaktan çok öğrenenlerin problem çözme, yorum yapabilme, eleştirebilme yönlerini geliştirmeye yönelik olmalıdır
  • Fiziki mekanlar tekrar gözden geçirilmeli, dershanelerin, laboratuarların, atış poligonlarının, sosyal tesislerin polis yetiştirmeye uygun olan standart bir okul modeli çizilmelidir.
  • Okullarda idareci sınıfın haricinde mutlaka uzman sivil ve resmi eğiticilerin görevlendirilmesi gerekmektedir. Eğiticilerin seçiminde ciddi kriterler belirlenmelidir. Ayrıca yaratıcı drama ve uygulamalı dersler için uzman tiyatrocular görevlendirilmelidir.
  • Polis eğitim kurumlarının yöneticisi olacak kişilerin eğitimden anlayan ,en az yüksek lisans yapmış, nitelikli kişiler arasından seçilmelidir.
  • Özellikle polis meslek yüksek okullarında görev yapan, meslekte yükselememiş, çeşitli sebeplerle öğretmen emniyet müdürü kadrosuyla zorunlu olarak buraya atanmış personelin buralarda görevlendirilmelerine son verilmelidir. Sadece istekli olan personelin seçilerek buralarda görevlendirilmesi sağlanmalıdır.
  • Tüm polis eğitim kurumlarında kalite standardı belirlenmeli ve kalite anlayışı geliştirilmelidir.
  • Tüm eğitim kurumlarının belirlenen standarda eğitim yapıp yapmadığı denetlenmeli, bu standartların yakalanabilmesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.

 

 

 

 

 

 

KAYNAKLAR

 

 

 

Akkaya, A. (2003). Fransa’da Polis Eğitimi. Ankara: Yüksek Lisans Tezi.

Aytaç, Ö. (1999).  21.Yüzyılda Polis. Ankara: EGM Yayınları.

Cerrah,  İ ve Semiz, E. (1998). Yirmi birinci Yüzyılda Polis. Ankara: EGM yayınları

Dursun, Z. ve Ürk, R.  (2000). “ Polisin Eğitim Sorunu”. 21. Yüzyılda Polisin Eğitimi

         Sempozyumu. Ankara: EGM Yayınları.

EGM (2003). 2004 Yılı Eğitim Planı. Ankara: EGM Yayınları

Fındıklı, R. (1992). İngiliz Polis Teşkilatı. Ankara: Özkan Matbaası

Fındıklı, R (2000). “Polisin Eğitim Sorunları”. 21.Yüzyılda Polisin Eğitimi Sempozyumu. Ankara:  EGM Yayınları.

Kazu, İ. ve Gümüş,  Ç. (2000). “Polis Eğitiminde Hizmet İçi Eğitimin Yeri ve Önemi”.  21.

         Yüzyılda Polisin Eğitimi Sempozyumu. Ankara:  EGM Yayınları.

Sönmez,  N. (2002). Polis Okulları Yönetmeliği. Ankara: Seçkin  Yayınları.

Sönmez, N. (2003).  İtalyan Polisinin Eğitim.  Elazığ: Gezi Notları.

Şahin, E. (2001). 1907’den 2000’e Polis Okulları. Ankara: EGM Yayınları.

Özgüler,  M. (2001). “ Hollanda Polis Teşkilatında Eğitim” Polis Dergisi.(Sayı: 28).

         Ankara: EGM Yayınları

Yılman, M. (2000). “ Polisin Sosyalleşme Süreci”. 21. Yüzyılda Polisin Eğitimi

         Sempozyumu. Ankara: EGM Yayınları.

 

 

 

 

 

* Yrd.Doç.Dr., Fırat Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Eğitim    Bilimleri Bölümü, iyk@firat.edu.tr

** Emniyet Amiri., Elazığ Zülfü  Ağar Polis Meslek Yüksekokulu iozgenturk@hotmail.com